donderdag 23 november 2017

Liberia staat onder grote internationale druk

De datum van de tweede ronde van de presidentsverkiezingen in Liberia staat nog steeds in de sterren geschreven. Zoals in vorige afleveringen van dit blog beschreven, wordt de geldigheid van de verkiezingen betwist door enkele verliezende partijen, onder aanvoering van de Liberty Party en de Unity Party. Bezwaarschriften zijn ingediend, hoorzittingen worden gehouden en de laatste fase zit er aan te komen: in beroep gaan bij de laatste, en hoogste, instantie: de Hoge Raad. Of dat gaat gebeuren is op dit moment nog steeds onduidelijk.
Er lijkt wat twijfel te sluipen in de Liberty Party en de Unity Party, de regeringspartij die haar kandidaat en vicepresident Joseph Boakai, het zag afleggen in de eerste ronde met 28,8% tegen George Weah van de oppositionele Coalition for Democratic Change, die 38,4 scoorde. De twee zullen het in de 2de ronde tegen elkaar moeten opnemen.

Kiezers staat in de rij
Immense internationale druk

Die twijfel wordt mede ingegeven door de immense internationale druk die op hen wordt uitgeoefend om het niet te bont te maken. Allereerst waren er de bevindingen, meteen na de verkiezingen van 10 oktober, van een achttal internationale waarnemersorganisaties, die weliswaar een aantal incidenten en onregelmatigheden constateerden, maar geen georganiseerde, grootschalige fraude waar de klagende partijen het over hebben.
Op 14 november kwam de EU-delegatie in Liberia, met een verklaring, ondersteund door EU lidstaten Frankrijk, Duitsland, Zweden en het Verenigd Koninkrijk die een ambassade in Liberia hebben. In die verklaring wordt eraan herinnerd dat de EU de laatste 12 jaar fors heeft bijgedragen aan de ontwikkeling van het land. En daar wordt het volgende aan toegevoegd:
‘The European Union is looking forward to continuing our cooperation with Liberia's new President and new government.  The Liberian people demonstrated their commitment to democracy through the high turnout of voters on 10 October who cast their ballots in a peaceful atmosphere.  It is now the responsibility of all stakeholders to ensure that the electoral process continues in a manner which respects the will of the people, thereby putting Liberia's interests first. We trust that this will continue to be the case.’
Deze diplomatieke taal laat er geen misverstand over bestaan: de verkiezingen in oktober waren geloofwaardig en de verliezers moeten hun verlies nemen ‘thereby putting Liberia's interests first’.

With rights come responsibilities

Een dag later volgde de Verenigde Staten, en die deed er nog een schepje boven op. Na geconstateerd te hebben, dat partijen het recht hebben om bezwaar te maken, wordt opgemerkt: ‘We note, however, that with rights come responsibilities’.
De verklaring wordt besloten met: ‘Liberia’s political leaders should take their cue from the citizens who waited patiently to vote and did so with respect for their fellow citizens, regardless of political views.  Efforts by any actors to impede the expressed will of Liberia’s people for personal ambition could risk goodwill and future investments in Liberia by international partners.  The Liberian people and the international community have worked too hard and invested too much to watch Liberia’s progress stall.  The United States remains committed to Liberia’s future and encourages Liberians to conclude the presidential electoral process as soon as possible to allow Liberia’s democratic and economic progress to continue.


Verenigde Naties

Gisteren, 22 november, kwam de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties met een persverklaring, die evenmin aan duidelijkheid te wensen overlaat. Een citaat:
The members of the Security Council called on Liberian claimants and institutions to resolve any disputes, including pending litigation, in an appropriate, fair, transparent, and expeditious manner with a view to permit the timely conclusion of Liberia’s electoral process and a peaceful transition of power to a new president in accordance with timelines outlined in Liberia’s Constitution.  The members of the Security Council called upon leaders of all political parties to continue to refrain from incitement of followers toward any violent action.’
Het moge duidelijk zijn: de internationale gemeenschap roept de Liberty Party en de Unity Party op hun verlies te nemen en de grondwettelijke termijn te respecteren: de 2de ronde moet gehouden worden op het tijdstip dat de nieuwe president geïnstalleerd kan worden op de 3de maandag in januari. Dat zou betekenen dat die tweede ronde in de tweede helft van december gehouden moet worden. Het wordt nog spannend de komende week.

zaterdag 11 november 2017

De spanning loopt langzaam op in Liberia

De spanning loopt langzaam maar zeker op in Liberia nadat de voorbereidingen voor de tweede ronde van de presidentsverkiezingen op bevel van de Hoge Raad zijn stopgezet. Niet dat er op straat van alles gebeurt, maar in de talloze talk-shows op de radio en in de kranten duiken vele ‘kenners’ op die met allerhande theorieën komen. Voor de verliezers is president Ellen Johnson-Sirleaf nog steeds de kwade pier, met in haar kielzog de door haar benoemde Kiesraad. Die moet van de aanvoerder van het verzet, de ruim verliezende kandidaat van de Liberty Party Charles Brumskine (9,6%) het veld ruimen. Hij denkt waarschijnlijk: wat in Kenia kan, kan ook in Liberia.
Brumskine eist nieuwe verkiezingen, zowel voor het presidentschap, als voor de 73 zetels van het Huis van Afgevaardigden. De regerende, maar ook verliezende, Unity Party wil alleen nieuwe presidentsverkiezingen. Anderen spelen met de gedachte van een interim-regering. De winnaar van de eerste ronde, de Coalition for Democratic Change, wacht nog steeds rustig af. Zij stralen uit zeker van de overwinning te zijn, als de tweede ronde wordt gehouden tussen hun kandidaat George Weah (38,4% in de eerste ronde) en de UP-man Joe Boakai (28,8%), de vice-president. ‘Al wordt het een 3de, een 4de of een 5de ronde, wij zullen winnen’, zo verzekerde Weah zijn supporters op een bijeenkomst in hun hoofdkwartier.


Filibusteren

Intussen zijn de verliezende partijen aan het filibusteren. Er zijn twee mogelijkheden om klachten in te dienen tegen vermeende misstanden tijdens de verkiezingen. Dat kan op het niveau van de provincie en op landelijk niveau bij de kiesraad. Als de klager in de provincie niet zijn zin krijgt, kan hij of zij in beroep bij de Kiesraad. Als de Kiesraad een beroep of een rechtstreeks bij haar ingediende klacht afwijst, kan nog in beroep worden gegaan bij de Hoge Raad, die het laatste woord heeft. Uiteraard zijn er termijnen aan die procedures verbonden, maar als alles wordt doorlopen ben je ergens in de 2de helft van december. En dan begint het te knijpen, want de grondwet bepaalt dat de president de 3de maandag van januari moet worden geïnstalleerd. Als de Hoge Raad zou besluiten, ergens in de december dus, dat de eerste ronde moet worden overgedaan, is die 3de maandag sowieso niet haalbaar, want er zal hoogstwaarschijnlijk dan ook een 2de ronde volgen. Nu verwacht ik niet dat dit besloten zal worden. Maar ook als de tweede ronde wél in december plaats vindt, wordt het dringen, aannemende dat de verliezer opnieuw de wettelijke mogelijkheid van beroep zal aangrijpen.

De stembiljetten voor de 2de ronde zijn al gedrukt
Een rommeltje

Er zijn op het niveau van de provincie ruim 100 klachten ingediend door politieke partijen, onafhankelijke kandidaten en kiezers. Dat kan van alles zijn. Een stembus is niet op de goede manier verzegeld, een stembureau is pas om 11 uur opengegaan in plaats van 8 uur, het formulier met de uitslag van een stembureau is niet goed ingevuld, een kandidaat heeft geld uitgedeeld in ruil voor stemmen, kiezers zonder stempas mochten stemmen, kiezers stemden met een valse stempas, stembureauleden waren onbeschoft enzovoorts enzovoorts. Voor elke klacht wordt een hoorzitting gehouden door een speciale Hearing Commission, getuigen kunnen worden opgeroepen, waarna het vonnis wordt geveld. Daar kan vervolgens weer tegen in beroep worden gegaan, zoals hierboven uitgelegd.
Ik heb de afgelopen week een aantal van die hoorzittingen bijgewoond. Soms gaat het goed, vaker is het een rommeltje. De voorzitter maakt er een potje van, de advocaat van de klager komt een uur te laat, of er komt helemaal niemand opdraven. Praktisch alle klachten worden verworpen. De belangrijkste redenen zijn dat de klager niet bereikt kan worden, dan wel niet komt opdagen, of er is een gebrek aan enig bewijs. Soms wordt het vonnis goed beargumenteerd. Soms is het te kort door de bocht. Bij een zaak die ik bijwoonde was de voorzitter vergeten een direct belanghebbende, nl. de winnaar van de verkiezing in dat district, uit te nodigen. De klager, die tweede werd met een handvol stemmen verschil, was wel aanwezig. De voorzitter besloot de klager gelijk te geven. Er mocht herstemd worden in een aantal stembureaus en de vrouw die twee keer had gestemd moest gearresteerd worden. De winnaar tekende protest aan bij de Kiesraad en het vonnis van de gemakzuchtige voorzitter werd vernietigd. Er werd een nieuwe hoorzitting gehouden, met beide partijen. De uitslag wordt volgende week bekend gemaakt. Ik schat in dat de klager nu ongelijk krijgt.

Brumskine is wel de enige kandidaat met een App
Massale fraude

Maar de Liberty Party, aangevoerd door advocaat Brumskine, heeft er werk van gemaakt. In een 9 pagina’s tellend bezwaarschift is een serie klachten verzameld, die moet bewijzen dat de verkiezingen gekarakteriseerd worden door ‘gross irregularities and fraud’. Het is inderdaad een indrukwekkende lijst van incidenten die in een aantal van de ruim 5000 stemlokalen ongetwijfeld zijn gebeurd. Maar is er sprake van georganiseerde, grootschalige fraude?
Het is aan de Liberty Party om dat alsnog te bewijzen op de zittingen die gaan komen, want dat gebeurt niet in hun bezwaarschrift dat een aaneenrijging van losse en geheel verschillende incidenten is.
Waar ik me over opwind is dat politici die  al 12 jaar - en vaak nog langer - aan de macht zijn, en in talloze gevallen de rule of law aan hun laars hebben gelapt, nu van alles er bij slepen om de oppositionele CDC van de overwinning af te houden. Nog treuriger is het dat zij Liberia met een door en door corrupte overheid hebben opgescheept, waar ze zelf uitgebreid deel van uitmaken, die niet bij machte is een minimum aan redelijk onderwijs te organiseren, een functionerend elektriciteitsnet van de grond te tillen, basale gezondheidszorg, fatsoenlijke huisvesting en schoon water te bieden, enz.  En dan eisen ze wel dat de verkiezingen vlekkeloos verlopen. Natuurlijk is er van alles misgegaan tijdens de verkiezingen, dat kan namelijk niet anders in een door de corrupte elite onderontwikkeld gehouden land als Liberia, maar niet op de schaal en met een georganiseerde macht die zij erachter wanen.
De CDC stelt zich nog keurig op, maar aangezien die vooral veel jongeren uit de slums aanspreekt, is het spelen met vuur wat de verliezers doen. Laten we hopen dat de winnaars en verliezers volhouden wat ze tot nu toe steeds zeggen: de zaak wordt vreedzaam met legale middelen uitgevochten en de Hoge Raad heeft het laatste woord. 

vrijdag 3 november 2017

De verkiezingsfinale is uitgesteld

Het was een bewogen week in Liberia. Iedereen leek zich op te maken voor de 2de en beslissende ronde van de presidentsverkiezingen, die op dinsdag 7 november was gepland. Maar op zondag 29 oktober belegde de regerende, maar verliezende, Unity Party (UP) een persconferentie. Samen met twee andere verliezers: de Liberty Party (LP) en de All Liberian Party (ALP). En daarin werd een bommetje gelegd. De UP verklaarde de Liberty Party te steunen in haar protesten, die in een formeel bezwaar waren gegoten, tegen de wijze waarop de verkiezingen op 10 oktober waren gehouden. Nu heeft niemand de tekst van het bezwaarschrift nog gezien, maar volgens de voorgelezen persverklaring was er sprake van ‘widespread and systematic fraud, inefficiencies and deliberate actions’ door de National Elections Commission (NEC), de Kiesraad van Liberia.
Nu was zoiets wel te verwachten, omdat de leider – en verslagen presidentskandidaat van de LP – Charles Brumskine in de dagen ervoor al luid had verkondigd dat de verkiezingen, in mijn woorden, een zooitje waren.

Infographic: Frontpage Africa
UP in het nauw

Verrassend was echter dat de persconferentie in het partijkantoor van de UP werd gehouden – en werd voorgelezen door de partijvoorzitter van diezelfde partij. (Zie hier de videoregistratie.) Dat de UP – en de onbeduidende ALP- zich aansloten bij de LP had twee redenen. Allereerst dat de UP-kandidaat, vicepresident Joe Boakai, bijna 10% minder stemmen had dan de winnaar van de eerste ronde, George Weah, die 38,4% scoorde. En dat daarmee de kans om in de 2de ronde 50% plus 1 te halen bijzonder klein is. Mede, en dat is de tweede reden, omdat twee dagen ervoor de ex-warlord Prince Johnson (8,2%) zijn steun had betuigd aan Weah (zie mijn Bericht van vorige week). De UP, die had gehoopt op zijn steun, moest dus wel een move bedenken om in ieder geval de LP (goed voor 9,6%) aan zich te binden. En dat gebeurde dus op die persconferentie, waar ze pal achter de LP ging staan. In de aankondiging van de persconferentie stond ook dat de verrassende nieuwkomer, het ANC van Alexander Cummings (7,2%) van de partij zou zijn, maar dat bleek bij het begin van de persconferentie niet het geval te zijn.
Tijdens het voorlezen van hun Official Joint Position werd duidelijk waarom het ANC had afgehaakt.

Ellen Johnson Sirleaf
Onder uit de zak

Het zal niet vaak in de politieke geschiedenis van welk land dan ook zijn voorgekomen dat de zittende, na 12 jaar vertrekkende president, zo onder uit de zak kreeg van een partijgenoot als Ellen Johnson Sirleaf op deze zondagmiddag. Zij had het verkiezingsproces verstoord. Ze werd beschuldigd van ‘sowing seeds of discord yet again with the intent of disrupting the fragile peace of Liberia’. En de UP-voorzitter vervolgde strijdbaar ‘We cannot and will not tolerate this unacceptable course’ en hij roept de Liberianen ‘to rise up’.  Even stak hij de loftrompet over de 12 jaar vrede onder haar bewind, om daarna snel over te schakelen naar ‘the scathing effects of corruption and waste, neoptism, poverty, and selective application of justice and the rule of law.’ Hij beschuldigde de president ervan om een bijeenkomst te hebben georganiseerd met NEC-magistraten om zich met het verkiezingsproces te kunnen bemoeien, ‘an act of intimidation and inducement.’ Hij herinnerde eraan dat er een printer van kiezerskaarten was aangetroffen bij een staflid uit haar entourage, en dat er talloze kiezerskaarten in handen waren gekomen van mensen die daardoor twee keer konden stemmen. In dit alles zagen de drie partijen de hand van Johnson Sirleaf die zo wil uitmaken wie haar opvolger wordt. En daar zit nu net de pijn van de UP. Johnson Sirleaf heeft geweigerd haar steun te geven aan Boakai, 12 jaar haar vicepresident, en nu de UP-kandidaat. Vandaar deze verbale afstraffing.

Joe Boakai
Gotspe

Op zich hebben de drie partijen wel enige punten. Er is inderdaad een fors aantal onregelmatigheden tijdens de verkiezingen geconstateerd, ook door de internationale waarnemers, zoals NDI. Maar om te spreken van widespread and systematic fraud zonder daarvoor enig bewijs te leveren is een gotspe. Op het beleid van Ellen Johnson Sirleaf valt eveneens veel aan te merken. Nepotisme, corruptie, grote armoede: ze heeft er weinig tegen in gebracht. Evenmin als de vele UP-parlementariërs. Maar om haar te beschuldigen van inmenging in de verkiezingen is van een andere orde.
Zij reageerde dan ook geprikkeld met een verklaring ‘that these allegations are completely baseless, and are an unfortunate attempt by agent provocateurs to undermine Liberia’s democratic process. These allegations fall in the category of "hate speech" and "inciting language" which should be condemned and disavowed by all peace-loving Liberians. We like to be specifically clear that at no time has President Sirleaf interfered in the process, outcome or results of the 2017 General and Presidential Elections’.

Ruud Heus (Feyenoord) belet George Weah (Monaco) de bal te spelen
(halve finale Europa Cup 2, 2-2, 15 april 1992)
Presidentiële George Weah

De rauwe persconferentie was een mooie aanleiding voor ex-wereldvoetballer George Weah om zich de volgende dag presidentieel op te stellen. Hij hield een toespraak in de Rotunda, een ronde publieksruimte in het parlementsgebouw. Hij riep alle partijen op vreedzaam en constitutioneel te handelen en sprak zijn volste vertrouwen uit in de bezwaarprocedure. De LP diende dinsdag haar bezwaarschrift in bij de Kiesraad en de Supreme Court. De Supreme Court droeg daarna de Kiesraad op de voorbereidingen voor de 2de ronde te stoppen totdat de bezwaren zijn behandeld en er een uitspraak is gedaan. Vandaag, vrijdag 3 november, zijn de Liberty Party en de Kiesraad gehoord. Maandag 6 november volgt de uitspraak. Dan zal ook duidelijk worden wanneer de 2de ronde gehouden zal worden.

vrijdag 27 oktober 2017

Op wie stemt God?

Verleden week schreef ik in mijn blog over de presidentsverkiezingen in Liberia dat de paringsdans was begonnen. George Weah met zijn oppositionele Coalition for Democratic Change scoorde in de eerste ronde 38,4% en de kandidaat van de regerende Unity Party en huidig vicepresident Joseph Boakai 28,8%. Op 7 november moet de tweede ronde een winnaar opleveren die voor zes jaar aan het roer zal staan van het land dat na Panama de meeste koopvaardijschepen onder haar goedkope vlag heeft varen.
Beiden hebben dus stemmen nodig van de afgevallen kandidaten. Een van hen is Prince Johnson die met zijn Movement for Democracy and Reconstruction 8,2% haalde. Hij is een beruchte warlord die tijdens de twee Liberiaanse burgeroologen tussen 1990 en 2003 veel misdaden heeft begaan. Sinds 2006 is hij senator en veiligheidshalve een reborn Christian. Hij behaalt zijn stemmen praktisch uitsluitend in ‘zijn’ provincie Nimba, waar hij 54% scoorde. Ik schreef dat Prince Johnson Boakai (UP) zou steunen, omdat tijdens haar twaalf jaar UP-bewind president Ellen Johnson-Sirleaf nooit enige moeite heeft gedaan Prince Johnson voor een gerecht te krijgen. In ruil voor zijn kiezers, verwacht hij van Boakai dezelfde lankmoedige houding.

Prince Johnson (links) en George Weah
Een opmerkelijke draai

Maar ik vergiste me. (Althans voor dit moment, want ik sluit niet uit dat het volgende week weer anders ligt.) Deze week (op 26 oktober) maakte Prince Johnson op een persconferentie bekend dat hij George Weah zal steunen.  Een opmerkelijke draai, want een week daarvoor had hij volgens de Daily Observer Weah nog uitgemaakt voor ‘someone who is unable to control his followers, and as such, any decision to elect him as President of Liberia will send the country back to war.’
Ander pittig citaat: `Mr. Weah (…) has gone to my county to shed my people’s blood and this is unacceptable and the people of Nimba and everyone will be informed not to ever vote for him`.
Johnson speelde ook in op de angst die veel Liberianen hebben, namelijk dat Weah een zwakke president zal zijn, en anderen de dienst zullen uitmaken, waar Weah ‘just as Charles Taylor’ geen grip op heeft. Subtiel wordt Weah dus met Taylor vergeleken.

Op bezoek bij de profeet

Wat is er gebeurd in de week tussen deze scheldpartij op Weah en de persconferentie waarin Johnson zijn steun betuigt aan Weah?
Afgelopen zondag 22 oktober waren beiden op bezoek bij de Nigeriaanse ‘profeet’ en multimiljonair T.B. Joshua in Lagos, Nigeria. Deze runt een kerk, The Synagogue, Church of All Nations, die zo’n 15.000 mensen kan bevatten en de grootste toeristische attractie van Nigeria is.

V.l.n.r.: George Weah, Prince Johnson en T.B. Joshua
Naast elkaar gezeten woonden Weah and Johnson een dienst bij van deze Facebook- en TV-dominee, die zeer invloedrijk is onder de tientallen miljoenen fundamentalistische christenen die Nigeria – en Afrika- bevolken. Nigeriaanse kerken schijnen een belangrijke rol gespeeld te hebben bij de wedergeboorte van Johnson van warlord tot christen. Nadat de troepen van Prince Johnson onder zijn aanvoering in 1990 toenmalig president Samuel Doe hadden vernederd en vermoord, werd Johnson gedwongen in Nigeria af te koelen wat hem blijkbaar tot de Here Jezus bracht.
Het kan niet anders of de stichtelijke woorden van de profeet hebben beide mannen tot elkaar gebracht. Het bericht op de Facebookpagina van Joshua van 22 oktober over hun kerkbezoek is 1322 keer gedeeld en 10 duizend keer geliked, waarvan er maar 38 vebluft waren. Uiteraard had het Facebook bericht ook vele commentaren van godsdienstwaanzinnigen, zoals ‘Happy to see African leaders waking up and acknowledging that prophet TB Joshua is the voice of God himself. And humble them self to seek for God’s opinion’.

Op wie stemt God?

Het probleem alleen is: wat is de opinie van God die via TB Joshua spreekt? Om het nog ingewikkelder, of komischer zo je wilt, te maken: ook Weah’s concurrent Joseph Boakai heeft zich tot de profeet gewend. Want zo schrijft de stem van God op zijn aardse Facebookpagina: ‘the other leading Presidential Candidate and current Vice President of Liberia, Joseph Boakai had also contacted him. ‘I am happy that our Vice President also sent an email that he would like to meet me. God’s opinion is what we should seek in our country. God is the Answer, the Final,’ Eigenlijk hoeven die ruim 2 miljoen Liberiaanse stemgerechtigden helemaal niet op 7 november naar het stemlokaal. Een stembiljet is genoeg, zij het dat God niet als kiezer staat geregistreerd.



zaterdag 21 oktober 2017

De paringsdans is begonnen

De verkiezingsuitslag is inmiddels, zij het officieus, door de Liberiaanse kiesraad bekend gemaakt. En de winnaar is … George Weah met zijn Coalition for Democratic Change. Maar de vlag kan nog niet worden gehesen. Met zijn 38,4% heeft hij weliswaar een riante voorsprong op de kandidaat van de regerende Unity Party en huidig vice-president Joseph Boakai (28,8%), maar Weah heeft een absolute meerderheid nodig, die hij in de tweede ronde op 7 november moet zien te halen.

Infographic: FrontPage Africa
Nu de uitslag bekend is zijn er twee bewegingen gaande. Allereerst schieten de verliezers in de gebruikelijke rol door luid te verkondigen dat er massale fraude is gepleegd. De aftrap werd gegeven door Charles Brumskine (Liberty Party – 9,6%), een doorgaans bedachtzame advocaat, die de UP er van beschuldigde controle over de kiesraad te hebben en daardoor vele stemmen van de LP heeft weten te overhevelen naar de UP. Alexander Cummings (Alternative National Congress – 7%), de enige die een inhoudelijke campagne voerde, sprak in een persbericht van een inefficiënt, incompetent en ‘rigged’ verkiezingsproces. Beiden kondigden aan met bewijzen te komen om vervolgens een officiële klacht in te dienen. Wat dat inhoudt kon ik deze week zien in het nationale voetbalstadion, waar in de zalen alle resultaten van de stembureaus uit Montserrado, de provincie waarin de hoofdstad Monrovia ligt, werden verzameld. Vertegenwoordigers van de Liberty Party speurden hevig naar fouten in de processen-verbaal van de stembureaus. Als er ook maar één foutje was gemaakt door de overwerkte stembureau leden, die vaak 20 uur achtereen in touw waren, werd dat enorm opgeblazen, hertelling geëist en naar de pers gelopen.

5 uur in de rij

Er valt overigens zeer veel aan te merken op het verkiezingsgebeuren. De registratie van kiezers, die maanden geleden plaatsvond, is niet vlekkeloos verlopen. Namen zijn verkeerd gespeld, fotocamera’s werkten niet, kiezerslijsten bleken niet volledig te zijn. Er waren te weinig stemlokalen, zodat mensen soms 5 uur in de rij stonden. Die rij was soms zo lang dat er tot 12 uur ’s nachts gestemd werd.  Stemmen werden  in het donker met behulp van zaklantaarns geteld. Al deze onvolkomenheden gebeuren in een onderontwikkeld land met een zwak bestuursapparaat, een nauwelijks functionerend elektriciteitsnet en een zeer groot aantal mensen dat analfabeet is. Maar dat is iets anders dan georganiseerde fraude, waarbij je zeker in ieder van pakweg 1000 van de 5390 stembureaus met 100 stemmen moet rommelen wil je een uitslag daadwerkelijk kunnen beïnvloeden.


Wie doet het met wie?

Een tweede dynamiek die de gemoederen bezig houdt is ‘wie doet het met wie’. Zoals te verwachten barstten de speculaties over welke afgevallen kandidaat wie gaat steunen in alle hevigheid los. In de kranten verschijnen berichten, met foto, dat Boakai allervriendelijkst de mannen die veel stemmen in te brengen hebben, probeert te paaien. Zoals de al hierboven genoemde veteraan Charles Brumskine, die voor de derde keer werd verslagen, en voormalig Coca-Cola topman Alexander Cummings. Ook Weah probeert beiden binnen te hengelen. Immers, Brumskine viel de UP fors aan op de verkiezingsfraude. En Cummings heeft zich tijdens zijn campagne zo hard gemaakt voor ‘change’ dat hij moeilijk vice-president Boakai kan steunen. Om deze mannen wordt dus door beide overgebleven kandidaten heen gedraaid al waren het bakvissen op een scholierenbal.

Prince Johnson
Burgeroorlogsmisdaden

Prince Johnson (Movement for Democracy and Reconstruction – 8,2%) is geen bakvis. Hij is een beruchte warlord die vele burgeroorlogsmisdaden heeft begaan en op de lijst van te vervolgen mensen staat. Sinds 2006 is hij senator en veiligheidshalve een reborn Christian. Hij behaalt zijn stemmen praktisch uitsluitend in ‘zijn’ provincie Nimba, waar hij 54% scoorde. Hij wordt gezien als de ‘bevrijder’ van Nimba ten tijde van het militaire regime van Samuel Doe (1980-1990), die hij eigenhandig vermoordde, en had een eigen leger tijdens de twee burgeroorlogen (1990-2003). Zoals vaker in deze kringen transformeerde hij van vriend tot vijand van Charles Taylor. Dat werd deze week weer opgerakeld door de running mate van Weah, Jewel Howard-Taylor, de ex-vrouw van Charles Taylor. De New Democrat meldde vrijdag 20 oktober onder de vette kop ‘Revenge Mission’ dat Jewel, mocht het koppel Weah/Taylor worden gekozen, er alles aan zal doen om Prince Johnson, net als haar ex, achter de tralies te krijgen. Oog om oog, tand om tand, zo staat immers in de bijbel geschreven, het enige boek dat de overgrote meerderheid in Liberia kent, of meent te kennen.
Prince Johnson zal dus wel Boakai (UP) steunen. Ook omdat tijdens haar twaalf jaar UP-bewind president Ellen Johnson-Sirleaf nooit enige moeite heeft gedaan Prince Johnson voor een gerecht te krijgen. In ruil voor zijn kiezers, verwacht hij van Boakai dezelfde lankmoedige houding.

Foto links: Jewel en Charles Taylor, first lady en president
Generatiewisseling

Opvallend is overigens dat Johnson-Sirleaf Boakai, de man die 12 jaar in haar schaduw stond, niet steunt. In een geruchtmakend interview in de FrontPage Africa merkte zij op dat het tijd is voor een generatiewisseling. Daarmee serveerde zij (78 jaar) in ieder geval Boakai (72 jaar) en Brumskine (66 jaar) af. Volgens een ingewijde heeft zij hiervoor een goede reden, die zeer typerend is voor het politieke bedrijf in Liberia. ‘Bij de presidentsverkiezingen in 2011, toen de CDC  weigerde in de 2de ronde de strijd aan te gaan met Johnson-Sirleaf, was dat niet vanwege de door hen zo luid beklaagde fraude, maar omdat zij een forse som geld aan Weah schonk. En de belofte om hem in 2017 te steunen. Als Weah wordt gekozen, komt zijn Senaatszetel vrij. Weah en Johnson-Sirleaf zullen dan de inmiddels haar tot de CDC bekeerde zoon steunen in de verkiezingsstrijd om die zetel.’

Ondanks het feit dat het straatarme Liberia, overigens rijk aan natuurlijke hulpbronnen, een door-en-door corrupt bestuur heeft, is de verwachting dat zo’n 70% van de ruim 2,1 miljoen geregistreerde kiezers op 7 november opnieuw urenlang in de rij zullen gaan staan om hun stem uit te brengen, vol verwachting op een beter leven.

vrijdag 13 oktober 2017

De uitslagen druppelen binnen

De verkiezingen in Liberia zitten er op. Althans de eerste ronde voor wat de president betreft. De eerste uitslagen zijn gisteren bekend gemaakt, nadat ongeveer 25-30% van de stemmen is geteld. Voetballegende George Weah gaat fors op kop met 40%, maar het ziet er niet naar uit dat hij de benodigde 50%+1 zal halen. En dan is er een tweede ronde nodig die begin november wordt gehouden tussen Weah en de huidige vicepresident Joseph Boakai, die op 31% staat. Daarover kan geen misverstand bestaan. De nummer drie staat daar ver achter: dat wordt Alexander Cummings  (6,7% - ANC) of Charles Brumskine (9,3% - LP).
De strijd om de 73 parlementszetels wordt wel in één ronde beslecht.


Forse rijen ’s morgens vroeg

De stemlokalen gingen dinsdag 10 oktober om 8 uur open. Ik observeerde samen met een provinciale parlementsvoorzitter uit Nigeria zo’n 15 stembureaus in Monrovia. Om half 6 ’s morgens meldden we ons bij de Wroto Town God of Mercy School, waar toch zeker al zo’n 200 mensen in de rij stonden te wachten. Later hoorden we dat overal in het land kiezers al uren van tevoren zich meldden bij de stemlokalen, bang als ze waren anders niet aan beurt te komen. De hele dag door zouden we forse rijen zien, vanwege het simpele feit dat er 6 of 8 stembureaus in één school zijn. Per stembureau zijn er maximaal 500 kiezers geregistreerd. Maar omdat er geen duidelijke bewegwijzering is, moest iedereen op zoek naar het juiste schoollokaal, wat in de meeste gevallen chaotisch verliep.


Stemmen is een serieuze zaak

In de stemlokalen zelf heersten veelal orde en rust, aangezien de kiezers druppelsgewijs werden binnengelaten. Daar ontmoetten zij de waakzame blikken van zo’n 10 party-agents en een enkele lokale of internationale waarnemer. Die party-agents zitten er de hele dag om alles in de gaten te houden namens hun partij of (onafhankelijke) kandidaat. In ongeveer 3000 van de ruim 5000 stemlokalen zit de hele dag een neutrale waarnemer van een van de twee Liberiaanse burgergroepen die in hierin zijn gespecialiseerd. En dan zijn er nog de internationale waarnemers, die van stembureau naar stembureau gaan. Naast NDI waren dat waarnemers van de Europese Unie, de Afrikaanse Unie, ECOWAS (een samenwerkingsverband van West-Afrikaanse landen en het Carter Centre.
Het stemmen is voor Liberianen een serieuze zaak. Velen staan uren in de rij in een felle zon, maar hebben dat ervoor over. Voor een belangrijk deel wordt dat ingegeven door hoop. Hoop op goed onderwijs, elektriciteit, schoon water, een dokter. En op voortzetting van de vrede, want de verschrikkingen van de burgeroorlog zijn nog niet vergeten.
Als je dat afzet tegen wat ‘de politiek’  de laatste 12 jaar heeft ‘geleverd’ is die hoop bewonderenswaardig. Of wellicht naïef? Of is het een teken van een groeiend bewustzijn dat politici zich meer een meer moeten verantwoorden omdat, ook langzamerhand in Liberia, sociale media en actieve burgergroepen hen in de gaten houden?
Verrassend was dat praktische alle stembureaus bemenst werden door veelal goed getrainde jongeren. Het opzoeken van de naam in de kiezerslijst, het controleren van de foto op de kiezerskaart, het stempelen en uitreiken van de twee stembiljetten, het inkten van de duim voor dat de biljetten in de twee stembussen worden gegooid: bij al deze stappen was een behulpzaam stembureau lid aanwezig.


Zaklantaarns

Om 6 uur gingen de stembussen dicht. Wie in de rij stond, mocht uiteraard nog stemmen. Daarna werden de stembussen geleegd en begon het tellen, dat met allerlei complexe procedures is ingesnoerd om elke beschuldiging van fraude uit te sluiten. Uiteraard weer onder het wakend oog van agenten en waarnemers. De duisternis valt altijd vroeg in, zo rond halfzeven. Omdat verreweg in de meeste scholen geen elektriciteit is, werden zaklantaarns aangeknipt. Zo ook in het stembureau dat ik had uitgekozen. Daar stond geen rij, dus het tellen kon snel beginnen. Helaas klopte het aantal biljetten in de stembus niet met het aantal dat erin zou moeten zitten (ik zal de lezer de details van het ingewikkelde tellen der stemmen besparen), dus moest er opnieuw worden geteld. Daarna moesten de biljetten per kandidaat worden gegroepeerd en omdat het twee verkiezingen betrof, gold voor de tweede stembus dezelfde procedure. Kort en goed: om twee uur ’s nachts was alles geteld, geregistreerd en weer verzegeld.   

De uitslagen worden geprojecteerd en voorgelezen
1700 keer hardop voorlezen 

Televisie is er niet in Liberia. Buitengekomen, stond er een groepje mensen samen naar het Liberia Broadcast System, de staatsradio, te luisteren die af en toe de uitslag van een stembureau wist te melden. De stemmen van elk stembureau worden eerst per provincie op één plek verzameld.  Daar worden ze per stembureau hardop voorgelezen. Opnieuw zijn hier waarnemers en agenten bij aanwezig. De uitslag wordt publiekelijk vastgesteld en doorgegeven aan het nationale hoofdkwartier van de kiesraad. In Montserrado, de provincie met de hoofdstad Monrovia, zijn zo’n 1700 stembureaus. Dus 1700 keer moet deze procedure van hardop voorlezen en definitief vaststellen worden doorlopen. Dat gebeurt in drie zalen van het nationale voetbalstadion en neemt vier tot vijf dagen in beslag. Ik ben daar voor een deel bij aanwezig in dit Walhalla van de verkiezingsresultaten.
Die uitslagen druppelen nu dus binnen en elke dag geeft de kiesraad op zijn website een update van de tussenstand: het Progressive Tally Report. De definitieve uitslag wordt eind volgende week verwacht.




zondag 8 oktober 2017

Vreedzaam geschoten beren

De Liberiaanse politieke partijen liggen bijna uitgeput tegen de touwen. In een laatste krachtsinspanning is er deze week nog alles uit de kast gehaald om de kiezers a.s. dinsdag mee te krijgen. Duizenden supporters van het Alternative National Congress, de Unity Party, de Coalition for Democratic Change en de Liberty Party trokken gescheiden door de straten van Monrovia of  verzamelden zich rond het eigen hoofdkwartier. Ik bezocht gisteren de bijeenkomst van de regerende Unity Party waar zeker zo’n 8.000 mensen bijeen waren om te dansen, te eten, te drinken en ook wel om naar wat sprekers te luisteren, al leek dat laatste toch de minst interessante bezigheid. Begrijpelijk, want er wordt weinig origineels te berde gebracht.


In haar persbericht liep de UP zelfverzekerd op de zaken vooruit ‘The UP is going to climax its campaign with a massive "Pre-Victory and Thanksgiving Program" on Saturday, October 7, 2017 at the National Headquarters in Congo Town. The event will be characterized by celebratory performances from Liberian secular and gospel artists; short words of exhortation and prayer to be offered by Christian and Muslim clerics; and of course speeches, the most significant being the Campaign Closing Address by the UP Standard Bearer H.E Joseph Nyuma Boakai.’


Hoewel er geen beren in Liberia rondlopen, worden de huiden al volop verkocht voor ze geschoten zijn. De Standard Bearer (lange tijd dacht ik dat deze term iets met beren te maken had…) is de man die 12 jaar een weinigzeggende vicepresident was onder partijgenoot Ellen Johnson Sirleaf: Joseph Boakai. Hij is bovendien al in de 70. Dat neemt niet weg dat er op zijn partijtjes altijd veel jonge meiden in een T-shirt met zijn beeltenis rondlopen. Zeker nadat president Sirleaf heeft aangekondigd dat het tijd wordt voor een generatiewisseling – en zij weigert haar steun voor hem uit te spreken- heeft de UP  meer geld uitgetrokken om Uncle Joe, zoals hij vaak liefkozend wordt genoemd, een jeugdig image te geven.


De UP had eigenlijk een parade willen houden door het centrum van Monrovia, maar dat werd verboden, omdat het ANC hetzelfde wilde doen. En aangezien zij eerder hun aanvraag op het bureau van de kiesraad dumpten, kregen zij de toestemming. Dat was even slikken voor de UP, die als regerende partij er van verdacht wordt alles naar hun hand te kunnen zetten, maar dat werd nu toch gelogenstraft.
Dat maakte het des te bijzonderder wat er buiten het festivalterrein gebeurde. Passerende ANC-aanhangers, die terugkwamen van hun partijbijeenkomst in het centrum, werden toegejuicht en samen maakten de partisans menig vreugdedansje.
Laten we hopen dat dit een voorbode is van wat op ieders lippen ligt bestorven: ‘we want peaceful elections’.

Links UP aanhangers en rechts supporters van het ANC

 







zondag 1 oktober 2017

Jullie stemmen met een potlood!

Hoewel Liberia maar een klein land is aan de westkust van Afrika met ruim 4 miljoen inwoners, trekken de komende parlements- en presidentsverkiezingen toch internationale aandacht. Dat heeft verschillende redenen. De Verenigde Naties heeft veel peacekeepers vanaf 2004 tot 2015 in het land gestationeerd. Geruime tijd was het de grootste vredesmissie ter wereld. De VN heeft ook veel geld gestoken in ontwikkelingsprojecten, evenals de VS, de EU en de Scandinavische landen. De beide burgeroorlogen tussen 1990 en 2003, die het land praktisch geruïneerd hebben, zijn nog aanwezig in de hoofden en harten van veel Liberianen, en de sporen zijn nog dagelijks zichtbaar in verwoeste gebouwen, slechte wegen en uiterst gebrekkige nutsvoorzieningen. De warlord/ex-president Charles Taylor is in Den Haag door het Sierra Leone tribunaal veroordeeld tot 50 jaar cel, die hij in Engeland uitzit. Ellen Johnson Sirleaf, president vanaf 2006, is het eerste, direct gekozen, vrouwelijk staatshoofd van Afrika, die opgevolgd zal worden door hoogstwaarschijnlijk een man. Een van de kanshebbers is oud-wereldvoetballer George Weah, zijn running mate is de ex van Charles Taylor. De vrede wordt alom als fragiel beschouwd. Afrika heeft een ruime ervaring met turbulent verlopende verkiezingen. En dan is er nog de wereldpolitiek. Liberia ligt weliswaar in Sub-Sahara Afrika, maar de eerste bootvluchtelingen uit Liberia zijn al gesignaleerd aan de Middellandse Zeekust, de fundamentalistische Islam rukt op in het noordelijke deel van Sub-Sahara en China roert zich stevig in Liberia.


Waarnemersmissies

Dit alles bij elkaar leidt ertoe dat in het Amerikaanse Congres, in de Veiligheidsraad van de VN en in allerlei internationale media aandacht is voor deze verkiezingen, waarvan iedereen hoopt dat ze vreedzaam zullen verlopen. Maar dat niet alleen. Ze moeten ook politici opleveren die de interne vrede weten te bewaren, de corruptie uitroeien en de massa van de Liberianen beter onderwijs, gezondheidszorg en huisvesting bieden. Want daarin heeft de regering Johnson-Sirleaf twaalf jaar lang hopeloos gefaald.
Naast de internationale verkiezingswaarnemersmissie van NDI waar ik deel van uit maak, zijn er ook waarnemersmissies van de Europese Unie, de Amerikaanse ambassade, de Afrikaanse Unie, ECOWAS (een samenwerkingsverband van West-Afrikaanse landen) en het Carter Center. Zij hebben Long Term Observers, zoals ik, die een paar maanden in het land zijn om alle voorbereidingen van de nationale kiesraad, de politieke partijen, de kandidaten, media en burgergroepen te volgen. Daarnaast sturen zij op de verkiezingsdag (10 oktober) bij elkaar een paar honderd Short Term Observers het land in die in stembureaus de gang van zaken observeren. Verder zijn er twee coalities van Liberiaanse burgergroepen die samen zo’n 3000 lokale waarnemers hebben.

Een kandidaat wijst op het stembiljet waar zijn naam staat, zodat
dorpsbewoners weten  waar ze een kruisje moeten zetten
Partij-agenten

Tenslotte zullen talrijke ‘partij-agenten’ de stemlokalen bevolken, want iedere kandidaat wil er zeker van zijn dat er niet met de uitslag wordt gesjoemeld. Voor zover hij of zij dat kan betalen, want die agenten doen het niet voor niets. De grote partijen die meedingen naar het presidentschap zullen in ieder stemlokaal aanwezig zijn. De grootste oppositiepartij, de Coalition for Democratic Change van George Weah, heeft al verklaard de overwinning te zullen uitroepen op de avond van de verkiezingen, als al hun partij-agenten met een telefoontje naar het partijkantoor de uitslag van hun stembureau hebben doorgebeld. Een typisch staaltje van politieke powerplay, waar andere partijen en de nationale kiesraad tegen hebben geprotesteerd. Het is de retoriek van de zelfverzekerdheid te zullen winnen, en als dat niet gebeurt, van fraude te spreken. Wat dat betreft ging Donald Trump hen voor, die voor de verkiezingen zei de uitslag te zullen accepteren ‘if I win’.

Vrouw kijkt op de lijst van stembureauleden om te weten of ze geselecteerd is.
Aanbevelingen

Die internationale waarnemersmissies geven ook verklaringen uit over hun bevindingen. Sommigen doen dat al voor de verkiezingen op grond van de observaties van hun Long Term Observers, zoals NDI en het Carter Center. In zo’n verklaring worden allerlei aanbevelingen gedaan aan de kiesraad, de politieke partijen, de media, de politie en andere stekhouders die ertoe moeten leiden dat de verkiezingen vrij, eerlijk en geloofwaardig verlopen. Zoals zero tolerance voor geweld, het tijdig trainen van stembureau leden en, waar het de media betreft, een duidelijk, herkenbaar onderscheid tussen redactionele artikelen en door de partijen betaalde mooie verhalen.
Na de tweede ronde van de presidentsverkiezingen, die er zeker zal komen, worden definitieve verklaringen door de waarnemersmissies uitgegeven. Daarin zullen de bevindingen over het verloop van de campagne en de verkiezingsdag zelf aan de orde komen, alsmede wederom aanbevelingen hoe de volgende keer de zaken nog beter aangepakt kunnen worden. Dit mag allemaal nogal belerend overkomen, maar bedacht moet worden dat een land als Liberia zichzelf heeft gecommitteerd via eigen wetgeving en internationale verdragen aan een democratisch verkiezingsproces. De waarnemers zijn er dan ook op uitnodiging van de Liberiaanse regering om op deze wijze hieraan bij te dragen. Natuurlijk kan niet ontkend worden dat Liberia, dat sterk afhankelijk is van internationale hulp, weinig ruimte heeft om waarnemersmissies te weigeren. Maar mijn ervaring na talloze gesprekken met kandidaten, parlementsleden, stembureauvoorzitters, journalisten, ambtenaren van de kiesraad en ‘gewone’ Liberianen is dat die internationale betrokkenheid enorm wordt gewaardeerd.


Jullie stemmen met een potlood!

Bovendien snijdt het mes aan twee kanten. Sinds een aantal jaren moet een kiezer zich in Nederland legitimeren, en is het stemmen bij volmacht beperkt tot twee volmacht stemmen. Dit komt omdat Eerste- en Tweede Kamerleden die waarnemer waren, zoals ik, in de schizofrene situatie kwamen als waarnemer iets te moeten bepleiten, zoals identificatieplicht, wat in eigen land ontbrak. Dat leidde tot verandering van de kieswet in Nederland. 
Zo zal ik niet licht vergeten dat ik als leider van de waarnemersmissie van de Raad van Europa om de tafel zat met de toenmalige president van Armenië, Robert Kotsjarian, en met hem waarborgen besprak om fraude bij het tellen van de stemmen te voorkomen. ‘Platvoet’, zei hij, ‘jij komt toch uit Nederland? Daar kan bij het tellen ieder kruisje uitgegomd worden en achter een andere naam worden gezet. Jullie stemmen met een potlood!‘

zaterdag 23 september 2017

De zoon van een marktkoopvrouw for president

Het volgen van een verkiezingscampagne in Liberia is in vele opzichten een belevenis. Allereerst de zichtbaarheid. Het land is volgeplakt met affiches. Overal hangen ze: van de hoofdstad Monrovia tot in een gehucht aan een zanderige weg in het oerwoud. In alle soorten en maten, van enorme billboards tot A4-tjes. En vaak van meerdere partijen tegelijk op de lemen muur van een huis of op een golfplaten schutting. Het persoonlijke is in Liberia méér dan politiek. Het portret van de kandidaat springt eruit. Bij de presidentskandidaten staat ook de metgezel voor het vicepresidentschap meestal prominent afgebeeld. De tribale herkomst speelt een belangrijke rol. De meeste kandidaten hebben daar bij hun keuze voor een running mate mee rekening gehouden en die moet natuurlijk worden getoond. De districtskandidaten voor het Huis van Afgevaardigden doen op hun affiche meestal enkele beloften zoals Hannah Slocum, ‘a mother with vision’. Zij pleit o.a. voor ‘good governance, good health services for all, peace, economic & development!!!’.


Goedbetaalde parlementariërs

De presidentskandidaten pakken het grootst uit, de kandidaten voor het Huis doen het meestal wat rustiger aan. De meesten beschikken over een bescheiden campagnebudget. Vooral de vrouwelijke kandidaten klagen daarover.  Daar komt bij dat ze hun partij én de Nationale Verkiezings Commissie uit eigen zak een registratiebijdrage hebben betaald, samen een bedrag van rond de $1000.
Alleen de zittende parlementariërs die herkozen willen worden hebben, tot ongenoegen van de overige kandidaten, meer geld ter beschikking. Geen wonder als je, in dit straatarme land, tot de bestbetaalde parlementariërs ter wereld behoort. Een lid van het Huis krijgt per jaar aan salaris en onkostenvergoedingen ruim $200.000, een senator moet het met iets minder doen: ruim $190.000. Dat inkomen was lange tijd min of meer onbekend, sommige politici hadden zelfs de smoes dat het geheim zou zijn. Onzin natuurlijk, het staat gewoon in de staatsbegroting. Sinds het Institute for Research and Democratic Development het op zijn website heeft gepubliceerd, is dat hoge inkomen een steeds grotere rol gaan spelen. In elk debat of radioprogramma komt het wel aan de orde. En verklaren vele kandidaten (ook die voor het presidentschap) dat het minder moet. Sommigen, zoals presidentskandidaat Cummings (ANC), pleiten voor halvering.

Volop radiodebatten

De radio is het belangrijkste medium in Liberia. Er zijn rond de 100 radiostations, die allemaal politieke praatprogramma’s hebben. De nationale stations vooral over de presidentsverkiezingen en de vele community radiostations laten de districtskandidaten voor het Huis aan het woord. Daarbij wordt driftig ingebeld door luisteraars, die meestal geen blad voor de mond nemen. Soms hoor je ook een monoloog van of een kritiekloos interview met een kandidaat. Dat is dan paid airtime, wat in Liberia de gewoonste zaak van de wereld is. Uurtarieven variëren van $60 tot $120. Voor datzelfde geld koop je ook een halve, zo op het oog redactionele, pagina in een krant, waarin je kunt uitpakken tegen een kandidaat. Kranten hebben kleine oplagen (tussen de 3000 en 5000), maar zijn vaak weer een bron voor de veel beluisterde radioprogramma’s.

De weg naar Tahn

Er worden in ieder van de 73 kiesdistricten radiodebatten tussen de kandidaten georganiseerd door landelijke mediaorganisaties, gesponsord door internationale donoren.  Alle kandidaten worden uitgenodigd en vaak vindt zo’n debat in twee panels plaats, omdat het moeilijk debatteren is met 16 kandidaten. Ik heb enkele van die debatten bijgewoond. Zoals verleden week in de provincie Grand Cape Mount, in Tahn, een dorp dat je na drie uur rijden over een bijna onbegaanbaar oerwoudpad bereikt. Er waren zeker 300 mensen uitgelopen om hun kandidaten te aanschouwen. Het ging er levendig aan toe, al was het meer een vraag en antwoord gebeuren dan een onderling debat. De verkiezingsbeloften gingen à la Rutte met miljoenen over tafel, zonder dat iemand zich afvroeg hoe dat allemaal betaald kon worden. Veel kandidaten nemen aan zo’n debat deel, maar de zittende parlementariër schittert vaak door afwezigheid. Soms omdat het werk in het parlement gewoon door gaat. Maar soms ook uit arrogantie, zoals een van hen zijn afwezigheid aan de organisatoren verklaarde: ‘Ik heb de afgelopen jaren veel gedaan voor mijn district, en de mensen weten dat’.

Publiek in Tahn
De zoon van een marktkoopvrouw

Een zeer bijzondere campagneactiviteit is de rally. Kandidaten reizen door het district of het land in een karavaan(tje) en houden stil in dorpen en stadjes. Nu kennen wij in Nederland ook wel het beeld van de lijsttrekker die in een kleurig partij-jack wat schutterig op een winderig stadsplein wat folders staat uit te delen, maar in Liberia is het andere koek. Ik was getuige van de binnenkomst van presidentskandidaat Mills Jones in Buchanan, de hoofdplaats van de provincie Grand Bassa. Mills Jones hoort bij ‘de grote zes’ van deze verkiezingen, maar hij is volgens mij kansloos om bij de hoogste twee te eindigen, die door gaan naar de 2de ronde.
Mills Jones, zoon van een marktkoopvrouw, is de voormalige directeur van de Centrale Bank van Liberia en heeft in die functie vooral furore gemaakt om micro-kredieten aan marktkoopvrouwen te verstrekken. Ruim een jaar geleden heeft hij een partij opgericht, MOVEE (MOvement for Economic Empowerment), die een goede landelijke dekking heeft: in 62 van de 73 kiesdistricten wordt een, veelal onervaren, kandidaat geleverd.


Muziek en dans

Hij zou tussen 12 en 1 uur aankomen. Langzaam maar zeker verzamelden zich honderden mensen langs de enige geasfalteerde weg die Buchanan met Monrovia verbindt. Velen stonden met een spandoek om hem te verwelkomen. Er werd gedanst en muziek gemaakt. Twee districtskandidaten van andere partijen waren zo slim om met hun auto door de mensenmassa te rijden en werden luid toegejuicht. Om een uur of 3 arriveerde hij. Zijn auto werd omstuwd, jongens klommen op de motorkap. Hij stapte uit en in een optocht wandelde hij met zijn aanhangers naar een kerk. Daar schalde forse discomuziek en er waren wat  stichtelijke woorden van een dominee. Mills Jones hield met zijn sonore, zware stem een tamelijk saaie speech van 45 minuten. Daarna was het de beurt aan de plaatselijke MOVEE-kandidaat die kort en krachtig, onder luid gejuich, een aansprekender verhaal hield dan zijn vaandeldrager.

De aankomst van Mills Jones
Mills Jones bleek in hetzelfde, tamelijk eenvoudige, hotel te slapen als mijn team. Hij was moe. Begrijpelijk. Tien weken campagne voeren in de 15 provincies, reizen over slechte wegen en een speech in elk dorp dat je passeert gaat je niet in de koude kleren zitten. En hij is niet meer de jongste, zo rond de 60 schat ik.
De volgende ochtend was ontluisterend en veelzeggend. Al vroeg stond een groep vrouwen en een groep jongens, die ook de vorige dag bij het onthaal dansten, voor het hotel. Een hoop kabaal, trommels en wederom dans. Na een tijdje kwam Mills Jones naar beneden. Hij bleef zeker 20 minuten in het hotel voor de glazen deur staan, keek naar buiten en bromde dat dit toch niet zijn kiezers waren. Zijn auto kwam voorrijden en hij stapte in, zonder een woord tot zijn vermeende supporters te spreken. Hij draaide zijn raampje open en wierp een briefje van $50 naar de jongens. De vrouwen kregen niets. Onmiddellijk ontstond er een vechtpartij; de gelukkige vinder zette het op een lopen, woedend gevolgd door de anderen. Jones reed snel weg. Het tafereel was weliswaar een movement for economic empowerment, maar toch anders dan hij zijn kiezers voorhoudt.
Mills Jones, midden met bril

zondag 17 september 2017

Laat het sneeuwen in Liberia

Iedere provincie in Liberia is opgedeeld in kiesdistricten. Zo’n district levert een parlementslid, die gekozen wordt in één ronde. Er zijn districten waar in 2011 de ‘volksvertegenwoordiger’ met 12% van de stemmen is gekozen, omdat er wel 20 kandidaten waren. Wat dat met democratie te maken heeft, begrijp ik nog steeds niet.
Provincies met veel bewoners hebben meer kiesdistricten dan dunbevolkte provincies, maar een proportionele verhouding is ver te zoeken. Zo heeft Montserrado, waarin de hoofdstad Monrovia ligt, 17 kiesdistricten met ruim 777.000 geregistreerde kiezers, dus gemiddeld zo’n 45.000 kiezers per district. In Bomi zijn er ruim 61.000 kiezers geregistreerd in de drie districten. Dat is ruim 20.000 kiezers per district.  Wat dat met democratie te maken heeft, begrijp ik nog steeds niet.

Edwin Snowe
Twee domicilies

In district 1 van Bomi strijden 6 kandidaten om de zetel. Een van hen is Edwin Snowe, die sinds 2005 in het Huis van Afgevaardigden zit voor een kiesdistrict uit Monrovia. Hij heeft echter een plantage in Bomi met een huis, en voldeed aan de voorwaarde die de kieswet stelt dat je als kandidaat één jaar voor de verkiezingen in het betreffende kiesdistrict moet wonen. Maar moet een eenmaal gekozen kandidaat niet in zijn of haar kiesdistrict blijven wonen? En kun je dus als zittend kamerlid wel meedoen aan verkiezingen in een ander district? Over deze kwestie is veel te doen geweest. (Zie ook mijn blog van 8 augustus.) Het kamerlid dat nu district 1 in Bomi vertegenwoordigt, en zijn zetel verdedigt, was ‘not amused’ en maakte bezwaar bij de nationale kiesraad, evenals eens senator van Bomi. Hun argument was: een volksvertegenwoordiger moet ‘domicilie’ hebben in het district dat hem heeft gekozen. En aangezien je niet in twee districten tegelijk ‘domicilie’ kunt hebben, was de registratie van Snowe in Bomi ongeldig. De kiescommissie gaf hen geen gelijk. Beiden gingen in beroep bij de Hoge Raad. Ook daar werd hun beroep afgewezen met het simpele argument dat geen wet in Liberia voorschrijft dat een gekozen volksvertegenwoordiger domicilie in zijn kiesdistrict moet hebben.

Triomfator

Snowe kan dus meedingen naar die zetel in Bomi. Nu is Snowe geen gemiddelde kandidaat. Hij is rijk, en wordt gezien als gezaghebbend in de regerende Unity Party. Velen zien hem als een toekomstige presidentskandidaat. Hij was al volop campagne aan het voeren in Bomi, terwijl zijn kandidatuur werd betwist. Tubmanburg, de hoofdstad van Bomi, hing vol met affiches, zijn goed geoutilleerde partijkantoor is in de hoofdstraat en hij heeft een eigen radiostation, Radio Pumah, dat een gloednieuw kantoor op zijn farm heeft.


De overwinning van Snowe werd afgelopen zondag groots gevierd in Tubmanburg. Het halve kiesdistrict was uitgelopen om hem als een triomfator binnen te halen. De schattingen lopen, zoals altijd, fors uiteen van vele honderden tot 10.000 mensen. Voor de politie waren het ‘too many to handle’. Er was een gospelkoor en een pastoor en een imam hielden een preek.

Levende kip

De volgende dag togen wij naar zijn farm. Er waren zeker honderd mensen rondom zijn huis, die geduldig wachtten tot hij even tijd voor ze had. Sommigen hadden een geschenk bij zich, zoals een levende kip in een dichtgebonden plastic zak. De kip vond dat niet fijn en ging er bijna met zak en al vandoor. Hij liet zich niet zien, maar ’s middags spraken we hem in het ‘West End Restaurant’ in Tubmanburg. Hij verdedigde zich uitgebreid voor zijn overstap. Hij was vorig jaar door duizenden kiezers uit Bomi met een petitie gevraagd om zich kandidaat te stellen. Daarna overlegde hij met allerlei mensen uit zijn kiesdistrict in Monrovia en kreeg het groene licht van zijn partij. Als hij nou door zijn kiezers in Monrovia was gevraagd om te blijven, had hij dat zeker overwogen. Maar dat is niet gebeurd. (Hij behaalde overigens wel een verbazingwekkende 51% in 2011.) En hij somde uitgebreid al het goede op dat hij deed voor de ontwikkeling van Bomi: schoolgeld betalen voor studenten, een generator voor de moskee, werkverschaffing op zijn palmolieplantage. Snowe is inderdaad vrijgevig. Ik herinnerde hem eraan dat ik met verbazing had aanschouwd, toen NDI in 2014 een workshop organiseerde voor parlementariërs over de staatsbegroting, hoe hij zijn 72 collega’s een iPad cadeau deed. Zij hieven de slogan ‘Let it Snowe’ aan, wat nu zijn verkiezingsleuze is.


 Charles Taylor

Snowe maakte als jongeman deel uit van de entourage van Charles Taylor in het begin van de jaren ’90 en was getrouwd met een dochter van deze warlord/president, die nu een straf van 50 jaar uitzit in een Engelse gevangenis. De ex-vrouw van Taylor (niet de moeder van Snowe’s  ex-vrouw) is nu de vicepresident kandidaat voor de oppositionele Coalition for Democratic Change, met ex-wereldvoetballer George Weah als presidentskandidaat. Door velen wordt de hand van Charles Taylor achter deze coalitie gezien, wat o.a. door de Unity Party van Snowe heftig is bekritiseerd. Hij was het daar mee eens en zou het een ramp vinden als Charles Taylor weer achter de schermen invloed zou kunnen uitoefenen. Hij zei bezig te zijn met schrijven van een boek  over zijn tijd met Taylor.

Overigens: Snowe staat op de lijst van ‘individuals responsible for committing economic crimes’ van de Truth and Reconciliation Commission die na de burgeroorlog aan de slag ging om alle begane wandaden in kaart te brengen. Hij werd, met vele anderen, aanbevolen om vervolgd te worden. Wat nooit gebeurde. Ik ben benieuwd naar dat boek.
(De website van de Truth and Reconciliation Commission schijnt uit de lucht te te zijn, maar het rapport is hier te vinden.)

zaterdag 9 september 2017

Gegrilde vis in afgelegen River Cess

Deze week op naar River Cess, een van de grootste provincies van Liberia qua oppervlakte (5.600 km2), maar dunbevolkt (ca 75.000 inw.). Een paar weken geleden lukte het niet vanwege de enorme regenval die zoveel modder veroorzaakte op de enige, onverharde verbindingsweg vanaf Buchanan, dat een tiental vrachtwagen erin vastgelopen waren en er geen doorkomen aan was. Nu ging het wel, zij het dat we maar net door de dikke modderlaag heen konden ploeteren met onze fourwheeldrive. In Nederland een speeltje voor gemankeerden in de penopauze, hier een absolute voorwaarde om ergens, in dit geval dus Cesstos City, de hoofdstad van River Cess, te komen.

De witte NDI-auto glibbert door de modder
Cesstos City

Ze noemen het een stad, maar het is een dorp van een paar duizend inwoners, aan het eind van een zandweg die doodloopt op de plek waar de Cestos rivier de Atlantische Oceaan ontmoet. Er zijn nauwelijks auto’s of motorfietsen. Er wordt vooral gelopen. Aan de monding van de rivier zijn een paar Ghanese families neergestreken, die met hun lange, smalle, beschilderde houten boten de lokale visvangst verzorgen. De meeste vissers in Liberia zijn Ghanezen. Cesstos City is een van die plekken aan de kust waar in de 19de eeuw vrijgemaakte slaven uit de VS aanmonsterden om een nieuw leven te beginnen. Velen trokken naar de hoofdstad Monrovia, maar een aantal families bleef hier wonen tot 1980, toen een staatsgreep van enkele ‘inheemse’ soldaten een (voorlopig) eind maakte aan de dominantie van de Americo-Liberians. Hun vervallen, vaak zwartgeblakerde huizen van twee verdiepingen staan nog overeind en worden, waar mogelijk,  bewoond door ‘gewone’ Liberianen.


Ik loop met mijn collega uit Benin langs het strand tot de kleine vissershaven. Een vrouw maakt vissen schoon. We praten met haar zoon van een jaar of 20 die graag terug wilt naar Ghana om te studeren. De (staats)universiteit vraagt een collegegeld van 1200 dollar. De autorit van Monrovia naar Ghana, die Ivoorkust doorkruist, kost hem 200 dollar. Hij heeft nu 500 dollar gespaard.


Gegrilde vis

We bestellen een vis die zijn moeder voor ons grilt. Twee uur later brengt hij ons de vis. We zitten dan op het kleine terras van het Town Guesthouse, dat vier kamers telt en nu vol zit met ons team: chauffeur Ansu, assistente Famatta, Loka uit Benin en ik. Het hotel is eigendom van het stadje, dat met de omzet weer wat geld heeft om de troep op de zandweg te laten opruimen of de generator in het er naast gelegen stadhuis te laten draaien.
Vanaf het terras kijken we uit op de oceaan en het campagnekantoor van Sayee Yason Alamadine. Wij zullen de dagen dat we hier verblijven geen spoor van leven in zijn kantoor ontdekken, dat gesierd wordt met een groot affiche dat de passanten op wekt om op hem te stemmen. Zijn Libanese vader had een bloeiend bedrijf in River Cess, maar verhuisde naar Monrovia. Ook zijn zoon Sayee verhuisde, maar komt regelmatig terug. Hij steunt allerlei sociale projecten en organiseert voetbaltoernooitjes voor de jeugd. Zijn moeder was een Liberiaanse en dus voldoet hij aan de -omstreden- voorwaarde in de grondwet (art. 27 c) om Liberiaan te zijn: ‘Negroes or of Negro descent’.


Peacekeeper uit Benin

Er komt een vrouw naar ons toe met haar twee zoontjes. Ze blijkt in Benin te hebben gewoond. Ze was verliefd geworden op een VN-peacekeeper uit Benin, die was gelegerd in de VN-basis in Cesstos City, die nu leeg staat. Ze is na 6 jaar teruggekeerd met haar twee in Benin geboren kinderen. Haar soldaat achterlatend in Benin. Mijn collega uit Benin noemt haar ex-man ‘his brother’ hoewel hij hem niet kent. Hij belt hem zelfs op en stuurt een foto van zijn zoon per telefoon. Want hoe afgelegen ook, de kassa’s van de mobiele providers rinkelen overal. De jongste zoon blijkt een andere vader te hebben, zo leert mijn collega. Ook uit Benin.
De vandaag gevangen, inmiddels gegrilde vis arriveert en er staat een grote schaal smakelijke rijst op tafel, bereid door een heel aardige vrouw die aan de overkant een schimmig restaurant drijft. Met zijn allen doen wij ons tegoed aan deze maaltijd in de vallende duisternis die zich elke avond rond 7 uur aandient.


Geen vakantie

We zijn hier niet op vakantie. In de paar dagen die we in Cesstos City en omgeving doorbrengen, spreken we met de voorzitter van de kiescommissie, de politiechef, de voorlichter van de provincie, enkele politieke partijen, twee radiojournalisten en vertegenwoordigers van burgergroepen. Waaronder de voorzitter van het Community Watch Forum, een soort burgerwacht die waakzaam is in de vele dorpen waar de politie niet aanwezig is. Want in River Cess leidt de politie een moeizaam bestaan met 19 agenten en één auto. Allen zijn ervan overtuigd dat de verkiezingen vreedzaam zullen verlopen. Dat geldt ook voor Matthew Walley, de enige kandidaat die we spreken. Hij verloor de vorige verkiezingen met 115 stemmen verschil van het huidige parlementslid en is vol goede moed dat het nu gaat lukken. In een niet aflatende woordenstroom probeert hij ons ervan te overtuigen dat er door zijn concurrent massaal stemmers van buiten de provincie zullen worden binnengebracht. Hij schermt met het onwaarschijnlijke aantal van 8.000; onwaarschijnlijk, omdat er in zijn district 17.500 kiezers zijn geregistreerd. Het is de gewoonte in Liberia dat veel mensen die in de provincie zijn geboren, maar in de hoofdstad Monrovia wonen, werken of studeren, teruggaan naar hun geboortegrond om te stemmen. Maar dat zijn er nooit 8.000, zo wordt ons door alle anderen die we spreken, verzekerd. Hij lijkt zijn nederlaag al vast te framen. Overigens geldt de voorliefde voor Monrovia ook voor de kandidaten. Maar liefst 17 van de 20 kandidaten uit River Cess wonen in de hoofdstad.  Zo niet Matthew Walley.